“We mogen geen deterministische conclusies trekken”

Oost-Europakenner Ria Laenen werpt zowel in de aula als in radio- en tv-studio’s licht op geopolitieke ontwikkelingen rond Rusland en de voormalige Sovjet-Unie.

Hoe bent u in uw vakgebied beland?

“Ik ben van de ‘Gorbatsjov-generatie’. Mijn keuze om slavistiek te gaan studeren was geïnspireerd door mijn liefde voor taal en literatuur, maar zeker ook door de omwentelingen in de Sovjet-Unie eind jaren 80. Via mijn doctoraat ben ik hier bij Sociale Wetenschappen terechtgekomen. Binnen LINES – Leuven International and European Studies – doceer ik een aantal vakken over politieke ontwikkelingen in de post-Sovjetregio, en breder over internationale politiek.”

“Daarnaast ben ik hoofd van het International Office van de faculteit, dat uitwisselingen en andere vormen van internationalisering organiseert.”

Welk boek ligt er op uw nachtkastje?

“Een hele stapel – om die reden is het nachtkastje een kast geworden (lacht). Op dit moment onder meer Het achtste leven van Nino Haratischwili – ik hink vaak wat achterop. Daarnaast liggen er altijd boeken die ik wil lezen of herlezen met het oog op mijn lessen.”

“Voor mijn werk volg ik uiteraard de actualiteit op de voet. Tegenwoordig kan het gebeuren dat ik door een journalist wakker word gebeld met nieuws, met de vraag er op de radio duiding bij te geven. Vanuit je expertise een bijdrage leveren aan het maatschappelijke debat behoort ook tot de opdracht van een academicus. Ik heb intussen veel bijgeleerd over de wisselwerking tussen de media en de academische wereld (lacht).”

Van welke film of serie heeft u onlangs genoten?

“Tree of Violence vond ik heel beklijvend, een documentaire in de reeks Draw for Change, waarin leven en werk van Victoria Lomasko in beeld worden gebracht, een kunstenares die Rusland is ontvlucht. Het was voor mij een heel bijzondere ervaring omdat ik onmiddellijk na de vertoning aan een panelgesprek mocht deelnemen met Lomasko en regisseur Anna Moiseenko.”

Aan welk project zou u meteen beginnen als u over onbeperkte tijd en middelen zou beschikken?

“Op dit moment is het geen optie, maar ik zou heel graag opnieuw naar Oekraïne en Rusland gaan, om ter plaatse de vinger aan de pols te houden, en om de banden met collega’s aan te halen – sommigen zijn ook echte vrienden geworden. Nu vanwege de oorlog alle samenwerking met Russische universiteiten is stopgezet, houden we weliswaar contact, maar je merkt dat een aantal van hen erg op hun hoede zijn. Wie vandaag in Rusland over politiek doceert, bevindt zich in een heel lastige situatie.”

Wat is uw beste eigenschap?

“Ik hoor vaak dat ik goed kan luisteren.”

Wat is uw meest onhebbelijke karaktertrek?

“Ik kan nogal principieel zijn: afspraak is afspraak (lacht).”

Wat is uw grootste angst?

“Ik krijg vaak de vraag of ik bang ben dat er oorlog gaat uitbreken. Ik verwacht niet meteen dat er tanks door Brussel zullen rijden. Maar tegelijk: die oorlog is al bezig, in verschillende gedaantes. We kunnen niet genoeg waarschuwen voor de desinformatie-tsunami die ook op ons land gericht is en die heel moeilijk te bestrijden is. Ook qua infrastructuur zijn we kwetsbaar.”

Hebt u een ‘guilty pleasure’?

“Ik kijk graag naar de koers.”

Hoe komt u tot rust?

“Door te wandelen. Of met een kopje thee.”

Wat was het meest aangrijpende moment van uw leven?

“Een dag die ik me nog van minuut tot minuut voor de geest kan halen, is 9/11. Ik woonde en werkte toen in New York en was met de trein op weg van het noorden van de stad naar de ambassade, in het stadsdeel waar de aanslagen gebeurd zijn. Plots stopte de trein en vielen alle telefoonverbindingen uit. We zagen de rookpluimen hangen, maar kregen enkel met mondjesmaat informatie. Een heel bevreemdende ervaring. Ik wilde absoluut gaan kijken wat er aan de hand was, maar daar heeft men mij toch van weten te weerhouden; ik was ook nog eens zwanger.”

Wat houdt u wakker ’s nachts?

“De vraag hoe het komt dat zoveel mensen vandaag het belang van democratie lijken te relativeren.”

Wat staat er op uw playlist?

“Gregory Porter, Alicia Keys … ik ben ook grote fan van Jamie Cullum. Met klassieke muziek ben ik niet opgegroeid, maar mijn man en ik hebben daar samen een liefde voor ontwikkeld en we gaan heel graag naar een uitvoering.”

Waarop bent u het meest trots?

“Als een student zich na mijn lessen verder wil verdiepen in een bepaald onderwerp, of als ik jaren later van een alumnus hoor dat mijn lessen nuttig zijn gebleken om de complexiteit van de wereldpolitiek te begrijpen en die inzichten toe te passen in zijn of haar werk. Of als we erin slagen om het voor een student voor wie het niet vanzelfsprekend was, toch mogelijk te maken om in het buitenland te studeren.”

Wat zou u graag beter kunnen?

“Ik zou graag zelfzekerder zijn.”

Wat is het beste advies dat u ooit gekregen hebt?

“Toen ik mijn studiekeuze maakte, kreeg ik soms te horen dat ik beter iets kon gaan doen wat ‘nuttiger’ of ‘economisch interessanter’ zou zijn. Maar een leerkracht gaf me het advies om mijn passie te volgen. Als je iets graag doet, moet je daarvoor gaan en dan kom je wel op je pootjes terecht.”

Lees meer op stories.kuleuven.be »