Bouwen in de blubber

Hoe laat je metropolen verrijzen uit de modder? De middeleeuwers uit de Lage Landen hadden er verstand van. Zo blijkt uit onderzoek van architectuurhistoricus Merlijn Hurx.

Havensteden, zoals Antwerpen, Venetië en Shanghai, hebben hun opgang te danken aan het water. Dat is niet zo vanzelfsprekend als het lijkt, want hoe bouw je een stad op een moeras? Architectuurhistoricus Merlijn Hurx dook in het verleden van de Lage Landen, op zoek naar de kennis die het toeliet om metropolen uit de modder te laten verrijzen.

Vandaag liggen twee op drie van de grootste steden ter wereld in rivierdelta’s. Calcutta in de Gangesdelta bijvoorbeeld, Caïro in de Nijldelta, Buenos Aires in de Paranádelta … Als het gaat over verstedelijkte delta’s gaat het niet alleen over de grote kuststeden, maar ook over de steden aan de rivieraftakkingen die de monding voorafgaan. In onze contreien is dat de delta Rijn­Maas­Schelde, met Zeebrugge, Gent­Terneuzen­Vlissingen, Antwerpen, Moerdijk, Dordrecht, Rotterdam en alle kleinere havensteden daartussenin.

Op zich is die verstedelijking van delta’s opmerkelijk, want traditioneel bouwden de meeste beschavingen het liefst hoog en droog. Denk bijvoorbeeld aan hoogteburchten, zoals het kasteel van Bouillon. Een hoge ligging was eerst en vooral een strategisch voordeel: je zag de vijand van ver aankomen. De moerasgronden en veen­gebieden van rivierdelta’s daarentegen leken onbewoonbaar, zonder vaste ondergrond om op te bouwen. Die plaatsen waren ook nog eens kwetsbaar voor over­stromingen en bovendien broeihaarden van ziektes.

Lees meer op stories.kuleuven.be »