Komen we voldoende uit onze culturele ‘bubbel’?

Aan welk droomproject wagen onze onderzoekers zich als ze ‘carte blanche’ zouden krijgen? We vragen het aan cultureel psycholoog Jozefien De Leersnyder.

Wat als onze onderzoekers zouden zwemmen in het geld, mochten wegduiken voor verplichtingen en over zeeën van tijd konden beschikken? Aan welk project zouden ze zich wagen? In deze rubriek krijgen ze carte blanche en hengelen we naar hun ultieme droom. Cultureel psycholoog Jozefien De Leersnyder dompelt ons verplicht onder in een ‘andere’ cultuur.

Professor sociale en culturele psychologie Jozefien De Leersnyder overhandigt ons een vliegtuigticket. Bestemming? Een metropool in Afrika, een dorp in Azië of een gehucht in Zuid-Amerika. We mogen kiezen. De enige voorwaarde? Dat we betekenisvolle sociale relaties aanknopen met mensen in een cultuur die mijlenver van de onze staat. “Het liefst zou ik iederéén zo’n ticket opsturen”, lacht ze. “Dat zou wonderen doen voor hoe we onszelf, de ander én de wereld zien.”

“Onze gedragingen, emoties en zelfbeeld zijn cultureel bepaald, en vice versa”, duidt De Leersnyder. “Je moet cultuur zien in de brede zin van het woord – gaande van onze kunstopvattingen en ideologieën tot onze omgangsvormen en rechtspraak. In het Westen zijn we bijvoorbeeld gesteld op autonomie. Dat weerspiegelt zich in iets als ‘het recht op vrije meningsuiting’ en hoe vanzelfsprekend we freedom of speech zijn gaan vinden. Terwijl dat niet overal ter wereld zo is. Soms staan andere waarden voorop, zoals gemeenschapszin of verbondenheid.”

Cultuurverschillen kunnen ook subtiel zijn, zegt De Leersnyder. “Denk aan bepaalde sociale omgangsvormen. Amerikanen glimlachen bijvoorbeeld vaak naar elkaar, ook naar onbekenden. Dat vinden ze belangrijk voor een aangename omgang. Heel anders in Rusland, waar de lach wordt voorbehouden voor écht plezierige situaties."

“Een ander voorbeeld: in België plan je een etentje met vrienden lang op voorhand en deel je de rekening. Uit respect voor elkaars tijd en middelen, wat weer voortspruit uit het belang dat we hechten aan autonomie. In landen als Turkije of Tunesië komt zoiets net afstandelijk over. Daar ga je beter onverwachts op bezoek en wordt de restaurantrekening voor je het weet door een vriend betaald. Wat vriendschap betekent, en welke omgangsvormen daarbij horen, kan dus heel verschillend zijn.”

Lees meer op stories.kuleuven.be »