Ding ding ding! De rol van voorwerpen in literatuur
Romans en gedichten wemelen van objecten. Literatuurwetenschapper Pieter Verstraeten onderzoekt wat ze te vertellen hebben.
Als je erop let tijdens het lezen, dan merk je hoezeer romans wemelen van objecten. Vaak helpen ze gewoon om het decor te schetsen, soms doen ze veel meer dan dat en zeggen ze bijvoorbeeld iets over de maatschappelijke positie of de innerlijke wereld van een personage. Literatuurwetenschapper Pieter Verstraeten buigt zich over wat je de relaasheid der dingen zou kunnen noemen: wat hebben voorwerpen te vertellen?
Je zou verwachten dat het bureau van een letterkundige die onderzoek doet naar de rol van objecten in de literatuur bezaaid ligt met curiosa, snuisterijen en hebbedingetjes. Dat is niet het geval in het kantoor van professor Pieter Verstraeten op de derde verdieping van het Erasmushuis. We zien vooral stapeltjes boeken, de gangbare vorm van bureaubegroeiing in het gebouw van de Faculteit Letteren. “Dat heb je goed opgemerkt, ik ben zelf niet iemand die veel dingen bijhoudt of verzamelt”, zegt Verstraeten. “Ik ben meer gefascineerd door verhalen over objecten dan door de objecten zelf.”
De kiem van wat hij zijn troetelproject noemt, werd een vijftiental jaar geleden gelegd, toen Verstraeten een college moest geven over negentiende-eeuwse literatuur. “Niet meteen mijn periode – ik ben gespecialiseerd in de twintigste eeuw – dus ik ben dan maar beginnen lezen”, vertelt hij. “Wat me enorm opviel was de beschrijfwoede in veel negentiende-eeuwse romans: heelder passages zijn gewijd aan het schetsen van interieurs in al hun details. Als moderne lezer ben je geneigd om die stukken over te slaan omdat ze geen functie lijken te hebben.”
“Maar toen ik erover na begon te denken, besefte ik dat de opstapeling van dingen misschien wel de essentie van die romans is. In de negentiende eeuw zag je de opkomst van massaproductie: plots waren er simpelweg veel meer dingen in de wereld. De literatuur probeert die nieuwe materiële werkelijkheid een plaats te geven.”
Lees meer op stories.kuleuven.be »